ISA-95 Ötesi: Birleşik Ad Alanı Üretimde Veri Adası Sorununu Nasıl Çözüyor

[Erkan Teskancan]

## ISA-95 Ötesi: Birleşik Ad Alanı Üretimde Veri Adası Sorununu Nasıl Çözüyor

Üretim tesisleri günlük olarak, geleneksel iş sistemlerinden ekipman seviyesindeki büyük sinyallere kadar uzanan yüksek hacimde veri üretmektedir. Üreticiler bu verinin değerini uzun süredir biliyor olsa da, varlığını bilmek tek başına yeterli değildir; veriye erişim, anlama ve kullanma becerisine ihtiyaç vardır.

ISA-95 gibi standartlar, üretim verilerini düzenlemek için uzun yıllar sağlam bir temel sağlamıştır. Ancak, bu standartların geleneksel uygulamaları genellikle modern, gerçek zamanlı teknolojilerin tam potansiyelini kullanamamaktadır. İşte burada Birleşik Ad Alanı (UNS) devreye girer.

UNS, ISA-95’in modelleme prensiplerini esas almakla birlikte, günümüzün açık mimarilerine uyarlanmıştır. Sert ve noktadan noktaya entegrasyonlarla oluşan veri adalarını ortadan kaldırarak, modern iletişim yöntemleri kullanır ve kurumsal çapta gerçek zamanlı, bağlamsal veri sağlar. Bu da daha iyi entegrasyon, artan çeviklik ve kritik bilgilere etkili erişim anlamına gelir.

### Noktadan Noktaya Entegrasyonun Ötesi

Geleneksel mimarilerde, bir makineyi veri tabanına veya ERP sistemine bağlamak genellikle doğrudan ve özel bağlantı gerektirir. Sistem sayısı arttıkça bu bağlantılar çoğalır ve bakımı maliyetli, ölçeklendirilmesi zor karmaşık bir "spagetti" entegrasyon ağı oluşur.

UNS, cihazları uygulamalardan ayırarak, tesis katının kurumsal sistemleri aksatmadan esnek ve genişleyebilir olmasını sağlar.

UNS, genellikle MQTT broker gibi merkezi bir aracıyı kullanarak gerçek zamanlı veri ağı kurar. Kontrol cihazları, sensörler ve yazılımlar verileri doğrudan değil, bu paylaşılan ad alanına yayınlar. Bu sayede diğer sistemler bu verilere anında abone olarak erişebilir.

Veri, şirket, tesis, alan, hat, varlık ve veri açıklayıcıları gibi standart isimlendirme kurallarına uygun olarak düzenlenir. Uygulamalar UNS’a abone olduğunda, tutarlı ve kolay anlaşılır veriye ulaşır. Bu da karmaşık ara yazılımlara olan ihtiyacı büyük ölçüde azaltır.

### UNS’nin Operasyonel Avantajları

Üreticiler UNS’yi operasyonel verimliliği artıran esnek ve maliyet etkin bir çözüm olarak görmektedir. UNS’nin ölçeklenebilir yapısı, geleneksel entegrasyon yöntemlerinin sınırlamalarını aşar. Başlıca avantajları şunlardır:

• Basitleştirilmiş erişim: Mühendisler, analistler, veri bilimciler ve iş kullanıcıları aynı güvenilir veri temelinde ortak çalışabilir.
• Gelişmiş kabiliyetler: Basitleştirilmiş yapı ve gerçek zamanlı erişim, ileri analizler, makine öğrenimi ve büyük dil modellerini destekler.
• Hızlı kararlar: Standart entegrasyon uygulama maliyetlerini azaltır, gerçek zamanlı veri ise daha hızlı ve bilinçli karar almaya olanak tanır.

UNS uygulaması dikkatli, aşamalı bir süreci gerektirir. Sadece bir broker kurulması değil, merkezi veri hub’ının net tanımlanması ve ham verinin dönüştürülüp yayınlanması gerekmektedir.

### Kontrol Sistemleri Entegratörlerinin Rolü ve UNS

UNS kurulumu hem OT hem IT hem de gerçek üretim operasyonlarını kesiştiren kritik bir süreçtir. Kontrol sistemleri entegratörleri, PLC, DCS, SCADA sistemleri, akıllı cihazlar ve eski ekipmandan anlamlı ve bağlamsal veri yayınlamakta uzmanlaşmıştır.

Bu entegratörler, ISA-95 modellerinin gerçek tesis hiyerarşileriyle nasıl bağlandığını ve gerçek üretim ortamını yansıtan isimlendirme ve veri yapıları oluşturmayı bilir.

• Eski ekipmanları modern protokollere uyarlamak
• Farklı makine üreticilerinden tutarsız verileri normalleştirmek
• Yerel veri işleme için edge gatewayler kullanmak
• Çoklu tedarikçi ve teknoloji ile çalışmak

Bu yeteneklerle entegratörler, UNS’yi yapılandırma fikrinden ölçeklenebilir, operasyonel bir veri temelinde gerçek değere dönüştürür.

UNS, mevcut sistemlerin yerini almak değil, etkinliğini artıran bir yapıştırıcı olarak görülür. Cihazları uygulamalardan ayırarak, tesis katının kurumsal sistemleri bozmadan uyum sağlamasını mümkün kılar.

Üretimde öngörücü bakım modelini desteklemek veya çoklu tesislerde anlık üretim rakamlarına erişmek isteyenler için UNS, katı hiyerarşilerden daha esnek ve duyarlı bir veri ekosistemine geçişi temsil eder.