- Konu Yazar
- #1
Elektrik tesislerinde güvenliğin temel unsurlarından biri topraklama sistemidir. Topraklama; elektrik tesisatında meydana gelebilecek bir yalıtım hatası veya kaçak durumunda tehlikeli gerilimlerin kontrol altına alınmasına ve koruma düzenlerinin görevini güvenli şekilde yerine getirmesine yardımcı olur.
Ancak bir tesiste topraklama tesisatının bulunması, tek başına sistemin yeterli ve güvenli olduğu anlamına gelmez. Topraklama sisteminin durumunun belirlenebilmesi için uygun yöntemlerle topraklama ölçümü ve kontrollerinin gerçekleştirilmesi gerekir.
Topraklama ölçümü; elektrik tesisindeki koruma ve topraklama düzeninin etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan ölçüm ve kontrollerin genel adıdır.
Tesisin yapısına göre yapılan kontroller yalnızca topraklama elektrodunun direncinin ölçülmesinden ibaret olmayabilir. Topraklama direnci, koruma iletkenlerinin sürekliliği, eşpotansiyel bağlantılar, pano ve makine gövdelerinin topraklama bağlantıları gibi noktalar da değerlendirilir.
Örneğin bir işletmede ana elektrik panosunun topraklaması bulunmasına rağmen, tesisteki bazı makine gövdelerinin veya tali panoların koruma iletkeni bağlantılarında süreksizlik bulunabilir. Bu nedenle ölçümün tesisin bütünü dikkate alınarak yapılması önemlidir.
Topraklama sisteminin temel amacı, elektriksel bir arıza meydana geldiğinde insanların ve tesisin tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korunmasına katkı sağlamaktır.
Yapılan ölçüm ve kontroller sayesinde;
Özellikle fabrikalar, atölyeler, işyerleri, şantiyeler, oteller, depolar ve üretim tesislerinde elektrik tesisatının kullanım koşulları zaman içerisinde değişebildiğinden periyodik kontroller önem taşır.
Topraklama ölçümlerinde en sık karşılaşılan sorulardan biri “Topraklama değeri kaç ohm olmalı?” sorusudur.
Burada her tesis için geçerli tek bir direnç değerinden söz etmek doğru değildir. Kabul edilebilir değer; topraklama sisteminin türüne, tesisin özelliklerine, kullanılan koruma düzenlerine ve açma şartlarının sağlanıp sağlanmadığına göre değerlendirilmelidir.
Bu nedenle yalnızca ölçüm cihazında görülen ohm değerine bakılarak “uygun” veya “uygun değil” sonucuna ulaşılması yerine, ölçüm sonuçlarının tesisin koruma sistemiyle birlikte teknik olarak değerlendirilmesi gerekir.
Kullanılacak ölçüm yöntemi tesisin yapısına ve kontrol edilecek noktaya göre değişebilir. Topraklama elektrotlarının ölçümü, koruma iletkenlerinin süreklilik kontrolleri ve tesis içerisindeki farklı elektriksel ölçümler için uygun ölçüm cihazları ve yöntemleri kullanılır.
Ölçüm sırasında yalnızca cihazdan değer alınması değil; topraklama iletkenleri, bağlantı noktaları, panolar, eşpotansiyel bağlantılar ve erişilebilir metal bölümler gibi unsurların gözle kontrol edilmesi de önemlidir.
Ölçüm işlemi tamamlandıktan sonra elde edilen sonuçların kayıt altına alınması, tesisin mevcut durumunun takip edilebilmesini sağlar.
Hazırlanan topraklama ölçüm raporunda ölçüm yapılan noktalar, elde edilen değerler, kullanılan ölçüm yöntemi ve cihaz bilgileri ile tespit edilen uygunsuzluklar ve gerekli teknik değerlendirmeler yer alabilir.
Böylece rapor yalnızca ölçüm yapıldığını gösteren bir belge olmaktan çıkar; işletmenin elektrik güvenliği açısından hangi noktaların iyileştirilmesi gerektiğini gösteren teknik bir kayıt niteliği kazanır.
Topraklama tesisatı gözle görülmeyen fakat elektrik güvenliği açısından kritik öneme sahip sistemlerden biridir. Sistemin yıllar önce yapılmış olması veya tesisin çalışıyor olması, topraklamanın halen yeterli olduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle topraklama ölçümü ve periyodik kontrollerin, yetkin kişiler tarafından uygun ölçüm yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmesi; tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve sonuçların raporlanması elektrik tesislerinin güvenli işletilmesi açısından önemlidir.
Ancak bir tesiste topraklama tesisatının bulunması, tek başına sistemin yeterli ve güvenli olduğu anlamına gelmez. Topraklama sisteminin durumunun belirlenebilmesi için uygun yöntemlerle topraklama ölçümü ve kontrollerinin gerçekleştirilmesi gerekir.
Topraklama Ölçümü Nedir?
Topraklama ölçümü; elektrik tesisindeki koruma ve topraklama düzeninin etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan ölçüm ve kontrollerin genel adıdır.
Tesisin yapısına göre yapılan kontroller yalnızca topraklama elektrodunun direncinin ölçülmesinden ibaret olmayabilir. Topraklama direnci, koruma iletkenlerinin sürekliliği, eşpotansiyel bağlantılar, pano ve makine gövdelerinin topraklama bağlantıları gibi noktalar da değerlendirilir.
Örneğin bir işletmede ana elektrik panosunun topraklaması bulunmasına rağmen, tesisteki bazı makine gövdelerinin veya tali panoların koruma iletkeni bağlantılarında süreksizlik bulunabilir. Bu nedenle ölçümün tesisin bütünü dikkate alınarak yapılması önemlidir.
Topraklama Ölçümü Neden Yapılır?
Topraklama sisteminin temel amacı, elektriksel bir arıza meydana geldiğinde insanların ve tesisin tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korunmasına katkı sağlamaktır.
Yapılan ölçüm ve kontroller sayesinde;
- Topraklama sisteminin mevcut durumu belirlenir,
- Koruma iletkenlerinin sürekliliği kontrol edilir,
- Pano, makine ve metal gövdelerin topraklama bağlantıları değerlendirilir,
- Gevşek, kopmuş, korozyona uğramış veya uygun olmayan bağlantılar tespit edilebilir,
- Elektriksel koruma sistemlerinin etkinliğinin değerlendirilmesine veri sağlanır,
- Zaman içerisinde topraklama tesisatında meydana gelen değişiklikler takip edilebilir.
Özellikle fabrikalar, atölyeler, işyerleri, şantiyeler, oteller, depolar ve üretim tesislerinde elektrik tesisatının kullanım koşulları zaman içerisinde değişebildiğinden periyodik kontroller önem taşır.
Topraklama Direnci Kaç Ohm Olmalıdır?
Topraklama ölçümlerinde en sık karşılaşılan sorulardan biri “Topraklama değeri kaç ohm olmalı?” sorusudur.
Burada her tesis için geçerli tek bir direnç değerinden söz etmek doğru değildir. Kabul edilebilir değer; topraklama sisteminin türüne, tesisin özelliklerine, kullanılan koruma düzenlerine ve açma şartlarının sağlanıp sağlanmadığına göre değerlendirilmelidir.
Bu nedenle yalnızca ölçüm cihazında görülen ohm değerine bakılarak “uygun” veya “uygun değil” sonucuna ulaşılması yerine, ölçüm sonuçlarının tesisin koruma sistemiyle birlikte teknik olarak değerlendirilmesi gerekir.
Topraklama Ölçümü Nasıl Yapılır?
Kullanılacak ölçüm yöntemi tesisin yapısına ve kontrol edilecek noktaya göre değişebilir. Topraklama elektrotlarının ölçümü, koruma iletkenlerinin süreklilik kontrolleri ve tesis içerisindeki farklı elektriksel ölçümler için uygun ölçüm cihazları ve yöntemleri kullanılır.
Ölçüm sırasında yalnızca cihazdan değer alınması değil; topraklama iletkenleri, bağlantı noktaları, panolar, eşpotansiyel bağlantılar ve erişilebilir metal bölümler gibi unsurların gözle kontrol edilmesi de önemlidir.
Topraklama Ölçüm Raporu Neden Önemlidir?
Ölçüm işlemi tamamlandıktan sonra elde edilen sonuçların kayıt altına alınması, tesisin mevcut durumunun takip edilebilmesini sağlar.
Hazırlanan topraklama ölçüm raporunda ölçüm yapılan noktalar, elde edilen değerler, kullanılan ölçüm yöntemi ve cihaz bilgileri ile tespit edilen uygunsuzluklar ve gerekli teknik değerlendirmeler yer alabilir.
Böylece rapor yalnızca ölçüm yapıldığını gösteren bir belge olmaktan çıkar; işletmenin elektrik güvenliği açısından hangi noktaların iyileştirilmesi gerektiğini gösteren teknik bir kayıt niteliği kazanır.
Sonuç
Topraklama tesisatı gözle görülmeyen fakat elektrik güvenliği açısından kritik öneme sahip sistemlerden biridir. Sistemin yıllar önce yapılmış olması veya tesisin çalışıyor olması, topraklamanın halen yeterli olduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle topraklama ölçümü ve periyodik kontrollerin, yetkin kişiler tarafından uygun ölçüm yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmesi; tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve sonuçların raporlanması elektrik tesislerinin güvenli işletilmesi açısından önemlidir.
