YG İşletme Sorumluluğu

[Asım Aksu]

Yüksek Gerilim (YG) İşletme Sorumluluğu Nedir?​

Yüksek gerilim (YG) tesisleri; trafo, hücre, kesici, ayırıcı, koruma ekipmanları ve enerji iletim-dağıtım bileşenlerinin bulunduğu, işletilmesi özel teknik bilgi ve yetkinlik gerektiren elektrik tesisleridir. Bu tesislerin güvenli ve mevzuata uygun şekilde işletilmesi amacıyla YG işletme sorumluluğu hizmeti yürütülür.

YG işletme sorumluluğunun temel amacı; yüksek gerilim tesislerinde can ve mal güvenliğinin sağlanması, elektriksel risklerin azaltılması, tesisin güvenilir şekilde işletilmesi ve gerekli teknik kontrollerin takip edilmesidir.

YG İşletme Sorumlusu Kimdir?​

YG işletme sorumlusu, ilgili mevzuat kapsamında gerekli yetkinliğe sahip elektrik mühendisidir. İşletme sorumlusu; yüksek gerilim tesisinin işletme güvenliğini takip eder, tespit edilen teknik eksiklikleri işletmeye bildirir ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlar.

İşletme sorumluluğu yalnızca bir sözleşme veya evrak düzenlenmesinden ibaret değildir. Tesisin mevcut durumu, koruma sistemleri, topraklama tesisatı, yüksek gerilim ekipmanları ve işletme koşullarının belirli aralıklarla değerlendirilmesi gerekir.

YG İşletme Sorumlusunun Görevleri Nelerdir?​

YG işletme sorumluluğu kapsamında tesisin özelliklerine göre;

• Trafo ve yüksek gerilim tesislerinin genel durumunun takip edilmesi,
• YG hücreleri, kesiciler, ayırıcılar ve koruma ekipmanlarının kontrol edilmesi,
• Topraklama sisteminin ve eşpotansiyel bağlantıların değerlendirilmesi,
• İşletme ve manevra işlemlerinin güvenli şekilde gerçekleştirilmesinin sağlanması,
• Bakım, onarım veya yenileme gerektiren ekipmanların belirlenmesi,
• Elektriksel risk oluşturan uygunsuzlukların işletmeye bildirilmesi,
• Yüksek gerilim bölümlerine yetkisiz kişilerin erişiminin önlenmesine yönelik tedbirlerin kontrol edilmesi,
• Gerekli güvenlik ekipmanlarının ve uyarı levhalarının kontrol edilmesi,
• İşletme kayıtlarının ve gerekli teknik dokümantasyonun takip edilmesi

gibi çalışmalar yürütülür.

Trafo İşletme Sorumluluğu Neden Önemlidir?​

Trafo merkezlerinde oluşabilecek bir arıza yalnızca elektrik kesintisine yol açmaz. İzolasyon problemleri, aşırı ısınma, topraklama hataları, koruma sistemlerindeki eksiklikler veya yanlış manevralar ciddi can ve mal güvenliği riskleri oluşturabilir.

Bu nedenle trafo işletme sorumluluğu, tesisin çalışır durumda tutulmasının ötesinde güvenli ve sürdürülebilir şekilde işletilmesini amaçlar.

Düzenli teknik takip sayesinde arıza oluşturabilecek durumların erken aşamada tespit edilmesi, gerekli bakım ve onarımların planlanması ve beklenmeyen enerji kesintilerinin azaltılması mümkün olabilir.

YG İşletme Sorumluluğu Hangi Tesislerde Gereklidir?​

Kendisine ait trafo merkezi veya yüksek gerilim tesisi bulunan işletmelerde YG işletme sorumluluğu önem taşır. Bu kapsamda;

fabrikalar, sanayi tesisleri, oteller, hastaneler, alışveriş merkezleri, üretim tesisleri, büyük ticari yapılar, depolar ve özel trafodan enerji alan işletmeler yüksek gerilim işletme güvenliği açısından değerlendirilmesi gereken tesisler arasındadır.

Tesisin bağlantı şekli, gerilim seviyesi, trafo gücü ve işletme özelliklerine göre uygulanması gereken yükümlülükler ayrıca değerlendirilmelidir.

YG İşletme Sorumluluğu ile Trafo Bakımı Aynı Şey midir?​

YG işletme sorumluluğu ile trafo bakımı birbirinden farklı hizmetlerdir.

YG işletme sorumluluğu, yüksek gerilim tesisinin güvenli işletilmesi, teknik durumunun takip edilmesi ve gerekli tedbirlerin belirlenmesine yönelik mühendislik hizmetidir.

Trafo ve YG bakım hizmetleri ise trafo, hücre, kesici, bağlantı noktaları ve diğer yüksek gerilim ekipmanlarında gerçekleştirilen bakım, temizlik, test, ölçüm ve gerektiğinde parça değişimi gibi uygulamaları kapsar.

Bu iki çalışma birbirini tamamlar. İşletme sorumluluğu kapsamında belirlenen bakım ve kontrol ihtiyaçlarının zamanında gerçekleştirilmesi, tesis güvenilirliği açısından önemlidir.

YG Tesislerinde Topraklama ve Koruma Sistemleri​

Yüksek gerilim tesislerinde topraklama sistemi, elektrik güvenliğinin en önemli unsurlarından biridir. Trafo merkezi, hücreler, metal muhafazalar ve diğer iletken bölümlerin uygun şekilde topraklanması; hata durumu